เชื่อว่าช่วงวัยที่ได้พักผ่อนอย่างแท้จริงของคนเรา ก็คือช่วงเกษียณตัวเองจากงานประจำ หรือมีอายุ 60 ปีขึ้นไปที่เรียกกันว่า วัยผู้สูงอายุ เพราะเป็นช่วงชีวิตที่ได้ปลดตัวเองจากหน้าที่การงานและภาระต่าง ๆ เนื่องจากลูกๆมีงานทำหรือแต่งงานมีครอบครัวไปหมดแล้ว แต่สิ่งหนึ่งที่อาจเข้ามาแทนก็คือ ความเหงา รวมทั้งผู้สูงอายุ
ส่วนใหญ่จะเป็นช่วงวัยที่มีความเปลี่ยนแปลงในทางเสื่อมถอยเกิดขึ้นทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจ อาจมีปัญหาด้านสุขภาพ และภาวะซึมเศร้า เพื่อช่วยให้สังคมผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตที่ดี ผมมี เคล็ดลับ ในการรับมือกับความเหงาในวัยเกษียณมาแนะนำครับ
เคล็ดลับ ความเหงาทำร้ายเราไม่ได้ในวัยเกษียณ
วัยเกษียณ หมายถึงอะไร
ก่อนที่จะเรียนรู้วิธีหรือเคล็ดลับในการรับมือกับความเหงาที่เกิดขึ้นจากความเปลี่ยนแปลงในด้านต่าง ๆ เมื่ออยู่ในช่วงวัยเกษียณ เรามาทำความเข้าใจกับความหมายที่ถูกต้องของคำว่า เกษียณ และสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของสังคมผู้สูงอายุ กันก่อนว่าหมายถึงอะไรและมีอะไรกันบ้าง
“วัยเกษียณ” ความหมายตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน หมายถึง การครบกำหนดอายุราชการหรือการสิ้นกำหนดเวลารับราชการ ส่วนความหมายของคำว่า เกษียณในภาษาอังกฤษ ที่มาจาก “RETIREMENT” แต่ละคำมีความหมาย ดังนี้
R-Review หมายถึง การทบทวนเวลาที่ผ่านมาของชีวิตในอดีต ว่ามีความสำเร็จที่น่าภาคภูมิใจหรือ มีความล้มเหลวอย่างไร
E-Emotion หมายถึง อารมณ์ความรู้สึกเพื่อรองรับสภาพของการเป็นคนว่างงานหลังจากที่ทำงานมานาน ไม่มีตำแหน่ง ไม่มีลูกน้อง ไม่ต้องมีการวางแผนงานเพื่อปรับอารมณ์ และเพื่อคุณภาพชีวิต
T-Travel หมายถึงการท่องเที่ยว การเดินทางทบทวนความทรงจำเก่า ๆ ที่เคยประทับใจ หรือท่องเที่ยวไปในโลกกว้าง เพื่อเพิ่มพูนประสบการณ์
I-Induce หมายถึง การเป็นแบบอย่างที่ดี ควรนำประสบการณ์ที่สั่งสมมาตลอดชีวิตราชการเป็นตัวขับเคลื่อนสังคมให้มีความเจริญก้าวหน้า
R-Religion หมายถึง ศาสนาเป็นหนทางแห่งความสงบสุข ชีวิตหลังเกษียณเป็นห้วงแห่งการเชื่อมชีวิต โลก และธรรมชาติเข้ามาหากันอย่างแท้จริง
E-Exercise หมายถึง การออกกำลังกาย กับคนวัยเกษียณเพื่อช่วงเวลาของชีวิตที่เหลืออยู่
จากความหมายของคำว่า เกษียณ หรือวัยเกษียณ จะพบว่าช่วงวัยนี้ไม่ได้หมายถึง ช่วงอายุที่ต้องหยุดพักหรือครบกำหนดอายุจากการทำงานประจำเท่านั้น แต่เป็นวัยผู้สูงอายุ ที่ภาระหน้าที่ลดน้อยลง มีเวลาเป็นของตัวเองมากขึ้น เป็นช่วงเวลาที่จะเก็บเกี่ยวความสุขและแสวงหาความสงบ อยากจะใช้ชีวิตเช่นไรก็ตามใจปรารถนา ยังสามารถใช้ทักษะความรู้ที่มีทำกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อสังคมส่วนร่วมได้
ความสุขของสังคมผู้สูงอายุ คืออะไร
ผู้ที่อยู่ในวัยเกษียณ อาจแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ ผู้สูงอายุที่ยังคงเลือกทำงานตามทักษะความรู้ความสามารถ แต่ลดบทบาทของตนเองลงอาจทำเพื่อสังคมส่วนรวม เช่น เป็นวิทยากร เป็นที่ปรึกษา หรืออื่น ๆ และกลุ่มผู้สูงอายุมีปัญหาด้านสุขภาพและยุติการทำงาน โดยความสุขของสังคมผู้สูงอายุในภาพรวมมี ดังนี้
- การได้อยู่กับครอบครัวอย่างพร้อมหน้าพร้อมตา ได้ทานข้าวพร้อมลูกหลาน
- การได้ทำในสิ่งที่ชอบ และไม่ได้ทำมาก่อนเพราะต้องมีภาระหน้าที่ เช่น ชอบเดินทางท่องเที่ยว
- ความสุขด้วยการเป็นผู้ให้ เช่น ให้ความรู้ที่เป็นประโยชน์แก่สังคมส่วนรวม นอกจากมีความสุขจากการให้แล้ว ยังทำให้ผู้สูงอายุมีความภาคภูมิใจในตนเอง และเห็นตนเองมีคุณค่า
- การพบความสงบ การใช้ชีวิตหลังเกษียณ ผู้สูงอายุบางคนอาจต้องการใช้ชีวิตที่สงบสุข เข้าวัด ทำบุญ ถือศีลปฏิบัติธรรม
- ความสุขในการมีชีวิตที่อิสระ การเกษียณทำให้มีบางอย่างที่หายไป แต่ก็ทำให้มีโอกาสได้ทำบางสิ่งบางอย่าง ถือเป็นจุดเริ่มต้นของชีวิตอิสระอีกครั้ง
วิธีรับมือกับความเหงาในวัยเกษียณ
1. พัฒนาอารมณ์ให้กลายเป็นคนคิดบวก
ผู้สูงอายุ ที่ผ่านชีวิตมาอยู่ในช่วงพักผ่อนหรือเกษียณอายุการทำงาน ต้องได้พบเจอเรื่องราวต่าง ๆมากมาย ประสบการณ์เหล่านั้นทำให้เข้าใจชีวิตได้ง่ายขึ้น การคิดบวกคือการคิดอย่างมีเหตุมีผลโดยใช้ประสบการณ์ที่ผ่านมาเป็นตัวชี้วัด เช่น เมื่อถึงเทศกาลวันสำคัญครอบครัวอื่น ๆอาจมีลูกหลานกลับมาเยี่ยม ซึ่งแตกต่างจากตนเอง ที่ลูก ๆอาจต้องทำงาน ต้องรับผิดชอบหน้าที่ในช่วงเทศกาล หรือต้องไปเยี่ยมครอบครัวของภรรยาหรือสามีของเขาแทนการมาเยี่ยมเราบ้าง เมื่อคิดบวกและมีเหตุผลให้กับตนเองความเหงาก็ไม่สามารถทำร้ายจิตใจของเราได้
2. อ่านคนให้ออกใกล้ชิดคนที่ใช้
ความเหนื่อยล้าจากการทำงานมาเกือบตลอดชีวิต เพราะต้องพบเจอปัญหาอุปสรรค์ที่เกิดจากการทำงาน หรือปัญหาจากคนซึ่งมีนิสัยใจคอและความคิดที่แตกต่างกัน เมื่อถึงช่วงที่ต้องการพักผ่อนควรเลือกใช้ชีวิตอยู่ใกล้ชิดกับกลุ่มคนที่ใช่ เช่น อยู่ในสังคมผู้สูงอายุ เพราะคนในวัยเดียวกันหรือคนที่มีมุมมองหรือแนวคิดคล้ายๆกับตัวเราพูดคุยในเรื่องเดียวกันก็จะทำให้สนุกและไม่รู้สึกเหงา ซึ่งปัจจัยสำคัญก็คือต้องอ่านคนให้เป็นอ่านคนให้ออก
3. เลือกทำงานที่ใจรัก
การทำงานที่ใจรัก ไม่จำเป็นต้องมีความรู้ความสามารถมาก่อน เพราะความสำเร็จหรือผลงานก็คือความสุขความภาคภูมิใจ หากเลือกทำงานที่มีใจรักมีความสนใจเป็นพิเศษก็จะทำให้รู้สึกสนุก ตื่นเต้น มีความมุ่งมั่นเพื่อให้เห็นผลงาน คนที่อยู่ในวัยนี้ส่วนใหญ่มีความพร้อมทั้งในเรื่องฐานะความเป็นอยู่ ความพร้อมของจิตใจ เรื่องของเงินเรื่องของรายได้อาจไม่มีผลต่อสภาพจิตใจเท่ากับความภาคภูมิใจ เมื่อไม่มีความกดดัน งานที่ทำจึงมีคุณภาพและมีคุณค่า ทำแล้วรู้สึกสนุกจนลืมความเหงา
เรื่องของ ความเหงา คงเป็นอารมณ์ที่เกิดขึ้นได้กับทุกๆคน ไม่เฉพาะผู้สูงอายุที่อยู่ในวัยเกษียณ เท่านั้น แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้วต้องมีวิธีจัดการไม่ให้มีผลต่อสภาพจิตใจของเราได้ วิธีรับมือกับความเหงาในวัยเกษียณ ที่กล่าวมา เป็นเพียงส่วนหนึ่งที่ช่วยจัดการกับความเหงาได้ การมีจิตใจที่เข้มแข็งเท่านั้นที่ทำให้ตัวผู้สูงอายุสามารถจัดการกับความเหงาได้อย่างเต็มภาคภูมิ
อ้างอิง
อุไร สุทธิแย้ม. (2062) เกษียณอย่างไรให้เกษม.เกษียณอย่างไรให้เกษม นภสมน นิจรันดร์. (2561) การดำเนินชีวิตหลังเกษียณอายุราชการของอาจารย์มหาวิทยาลัยรามคำแหง. วารสารรามคำแหง ฉบับมนุษยศาสตร์ ปีที่ 37 ฉบับที่1 (ม.ค.-มิ.ย.)
https://med.mahidol.ac.th/ramamental/generalknowledge/general/06162014-1444
