กระแสสมุนไพรไทยกลับมาได้รับความนิยมกระหึ่มโซเชียลกันอีกครั้งในช่วงสถานการณ์การระบาดของโรคโควิด-19 “ฟ้าทะลายโจร” “กระชายขาว” “ขิง” “หอมแดง” และ “ข่า” ถูกพูดถึงในวงกว้างถึงสรรพคุณในการช่วยบรรเทาอาการและลดความรุนแรงของโรคโควิด-19 ได้ ซึ่งพืชสมุนไพรเหล่านี้ถือเป็นวัตถุดิบหลักที่อยู่คู่กับครัวไทยมาช้านานอยู่แล้ว วันนี้เอลเดอร์เลยอยากจะมาชวนทุกท่านเข้าครัวไปสำรวจพืชผักสมุนไพรเหล่านี้กันว่ามีประโยชน์อะไรซุกซ่อนอยู่บ้าง แล้วเราจะใช้มันอย่างไรให้เกิดประโยชน์และปลอดภัยสูงสุดกับร่างกาย ตามไปดูพร้อม ๆ กันเลยดีกว่าครับ

1. ฟ้าทะลายโจร

ฟ้าทะลายโจรเป็นพืชที่จัดอยู่ในตำรับยาแผนไทยมีฤทธิ์เย็นจึงมักใช้รับประทานเพื่อช่วยบรรเทาอาการไข้หวัด แก้ไอ บรรเทาอาการเจ็บคอ แต่หากรับประทานติดต่อกันมากเกินไปก็จะทำให้เกิดพิษขึ้นที่ตับได้ครับ ผลที่ตามมาก็จะชาตามร่างกาย แขนขาอ่อนแรง และอาจมีอาการท้องอืดท้องเฟ้อร่วมด้วยได้

2. กระชายขาว

สรรพคุณของกระชายขาวหลัก ๆ เลยก็คือช่วยขับลมในกระเพาะและลำไส้ จึงช่วยลดอาการจุกเสียดแน่นท้องเนื่องจากลมในกระเพาะ นอกจากนั้นยังช่วยขับปัสสาวะ เสริมการทำงานของลำไส้ให้การขับถ่ายเป็นไปอย่างปกติ ที่สำคัญกระชายยังมีฤทธิ์เป็นสารต้านอนุมูลอิสระช่วยชะลอความเสื่อมของเซลล์ ลดความเสี่ยงการเกิดมะเร็งได้อีกด้วยนะครับ

3. ขิง

ขิงเป็นพืสมุนไพรฤทธิ์ร้อนช่วยขับลมลดอาการท้องอืดท้องเฟ้อ และยังช่วยบรรเทาอาการคลื่นไส้วิงเวียนศีรษะ ลดการปวดไมเกรน ช่วยลดการอักเสบของข้อเข่าเสื่อม และยังช่วยลดระดับน้ำตาลและคอลเลสเตอรอลในเลือดให้ปกติอีกด้วย แต่ด้วยความที่เป็นสมุนไพรฤทธิ์ร้อนหากรับประทานมาก ๆ อาจทำให้เกิดการร้อนในได้ครับ นอกจากนั้นขิงยังมีสารซาลิไซเลตซึ่งเป็นสารต้านการแข็งตัวของเลือดอาจไม่เหมาะกับผู้ที่มีภาวะเลือดออกได้ง่าย

4. หอมแดง

หอมแดงช่วยบรรเทาอาการหวัดคัดจมูก ช่วยขับเสมหะ และยังช่วยขับลมในกระเพาะ แก้อาการท้องอืด นอกจากนั้นยังมีฤทธิ์ขับพยาธิทำให้ระบบย่อยอาหารเป็นปกติ นอกจากนั้นยังช่วยควบคุมความดันโลหิตให้อยู่ในระดับปกติ ช่วยบำรุงหัวใจ และต้านการอักเสบ

5. ข่า

สรรพคุณมีฤทธิ์เป็นยาบำรุงธาตุ ช่วยขับลม และยังเป็นยาระบายอ่อน ๆ บรรเทาอาการบวดบิด นอกจากนั้นยังสามารถบดละเอียดทารักษาอาการกลากเกลื้อน แก้ลมผิด และรักษาแผลไฟไหม้น้ำร้อนลวกได้อีกด้วยครับ นอกจากนั้นยังมีฤทธิ์ต้านการอักเสบของข้อกระดูก ช่วยบรรเทาอาการปวดข้อต่อต่าง ๆ ได้

ใช้สมุนไพรอย่างไรให้ดีต่อสุขภาพ ?

หลักการใช้สมุนไพรให้ดีต่อสุขภาพตามคำแนะนำของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลนั้นอยู่ที่หลัก 5 ถูก ได้แก่ ถูกต้น ถูกส่วน ถูกขนาด ถูกวิธี และถูกโรค ดังนี้

1. ถูกต้น

เราต้องมีวิจารณญาณในการเลือกสมุนไพรนั้น ๆ ให้ถูกประเภท เพราะสมุนไพรบางชนิดหน้าตาเหมือนกันมาก แต่สรรพคุณนั้นต่างกันลิบลับ ดังนั้นก่อนนำมาใช้ต้องตรวจดูให้แน่ใจว่าใช้ถูกต้นจริง ๆ

2. ถูกส่วน

สมุนไพรแต่ละส่วนก็มีสรรพคุณแตกต่างกันไปทั้งราก ดอก ใบ ลำต้น อาจจะให้ผลทางยาไม่เหมือนกัน อย่างฟ้าทะลายโจรสารทางยาจะอยู่มากบริเวณใบ การจะรับประทานฟ้าทะลายโจรให้ได้ประโยชน์จึงต้องใช้ใบมารับประทานจึงจะได้ประสิทธิภาพสูงสุด ดังนั้นก่อนจะใช้สมุนไพรชนิดไหนควรศึกษารายละเอียดให้ดี

3. ถูกขนาด

พืชสมุนไพรหากรับประทานมาก ๆ หรือติดต่อกันหลายวันอาจจะทำให้เกิดโทษกับร่างกายได้ ดังนั้น ควรรับประทานในขนาดที่เหมาะสมพอดี อย่างฟ้าทะลายโจรไม่ควรรับประทานติดต่อกันเกิน 5 วัน ไม่เช่นนั้นอาจเกิดพิษที่ตับได้ ส่วนพืชหัวถ้าจะทำน้ำสมุนไพรหรือต้มเป็นชาดื่มก็มีปริมาณแนะนำ ดังนี้  ขิงควรใช้ประมาณ 1-2 แว่น กระชายสด 1 กำมือ หรือ 5-10 กรัม หอมแดง 15-30 กรัม ส่วนข่าประมาณ 1-2 แว่น 

4. ถูกวิธี

สมุนไพรแต่ละชนิดก็มีวิธีใช้ในแต่ละแบบเพื่อรักษาโรคที่แตกต่างกันไป เช่น หอมแดงถ้านำมาดมจะช่วยแก้หวัด ถ้าเอามาต้มเป็นชาจะช่วยขับลมบรรเทาอาการท้องอืดท้องเฟ้อ หรือกระชายถ้าคั้นรับประทานสด ๆ จะดีกว่าเอาไปต้มเป็นชา แนะนำว่าให้นำมาประกอบอาหารรับประทานจะดีที่สุดครับ จะได้ไม่ต้องมาคอยกังวลว่าใช้ถูกไหมและปริมาณที่ใช้มากไปไหม เพราะยังไงแล้วการปรุงอาหารเราใช้สมุนไพรไม่มากอยู่แล้วมั่นใจว่าอยู่ในเกณฑ์ที่พอดีแน่นอน

5. ถูกโรค

สุดท้ายแล้วการใช้พืชสมุนไพรก็ต้องคำนึงถึงโรคด้วย ถ้าต้องการรักษาอาการท้องอืดท้องเฟ้อก็ควรใชช้สมุนไพรที่มีฤทธิ์ขับลมอย่างขิง ข่า หอมแดง หรือถ้าจะใช้รักษาอาการท้องผูกควรใช้สมุนไพรที่มีฤทธิ์เป็นยาระบาย นอกจากนั้นควรรู้ข้อควรระวังในการใช้สมุนไพรกับยาแผนปัจจุบันด้วย อย่างขิงอาจจะทำให้เลือดแข็งตัวช้าเมื่อรับประทานร่วมกับยาสลายลิ่มเลือด เป็นต้น จึงไม่ควรใช้สมุนไพรแบบสุ่มสี่สุ่มห้า ควรจะศึกษาข้อบ่งชี้และข้อควรระวังให้รอบได้ก่อนเสมอ

เป็นอย่างไรกันบ้างครับกับข้อมูลที่เอลเดอร์เอามาฝากวันนี้ หวังว่าทุกท่านจะพอเข้าใจถึงหลักวิธีใช้และสรรพคุณของทั้ง 5 สมุนไพรใกล้ตัวที่เชื่อว่าทุกบ้านต้องมีติดครัวกันมากขึ้นแล้วนะครับ ไว้โอกาสหน้าเอลเดอร์จะมาแชร์สรรพคุณและวิธีใช้สมุนไพรอื่น ๆ นอกเหนือจากทั้ง 5 ชนิดที่นำมานี้ยังไงรอติดตามกันนะครับ

ที่มา
https://www.rama.mahidol.ac.th/altern_med/th/km/19jun2020-1729
https://www.rama.mahidol.ac.th/ramaclinic/article/09sep2020-1522
https://www.thaicrudedrug.com/main.php?action=viewpage&pid=3
https://www.thaicrudedrug.com/main.php?action=viewpage&pid=39
https://www.healthline.com/nutrition/11-proven-benefits-of-ginger#Adding-ginger-to-your-diet
http://www.thaicrudedrug.com/main.php?action=viewpage&pid=145