โรคหัวใจและหลอดเลือด (cardiovascular diseases) คือ โรคที่หลอดเลือดแดงในหัวใจตีบหรือตันจนทำให้หัวใจขาดเลือดไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ จนนำไปสู่ภาวะหัวใจล้มเหลวและเสียชีวิตในที่สุด ซึ่งสาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากพฤติกรรมการกินอาหาร การใช้ชีวิตที่เสี่ยงต่อโรค
ดังนั้นการป้องกันโรคและการดูแลสุขภาพจึงสำคัญมากในกลุ่มเสี่ยงและผู้ที่มีประวัติบุคคลในครอบครัวเจ็บป่วยด้วยโรคนี้ แต่หากเจ็บป่วยด้วยโรคนี้แล้ว การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพร่วมกับการรักษาสำคัญมากที่สุด ซึ่งการดูแลสุขภาพที่สำคัญมีดังนี้
ปฏิบัติตัวอย่างไร เมื่อป่วยเป็นโรคหัวใจและหลอดเลือด
ผู้ที่ถูกตรวจพบว่า เริ่มมีอาการของโรคหัวใจและหลอดเลือดนั้น แพทย์จะประเมินระดับความรุนแรงของโรคเพื่อวางแผนการรักษา โดยเฉพาะการประเมินประสิทธิภาพการทำงานของหัวใจที่เหลืออยู่ร่วมกับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพเพื่อฟื้นฟูการทำงานของหัวใจ โดยมีแนวทางที่สำคัญในการดูแลตัวเองคือ
1. การกินอาหาร
– ต้องลด หรือ หลีกเลี่ยงอาหารที่มีส่วนทำให้เส้นเลือดในหัวใจอุดตันลงอย่างเคร่งครัด เช่น อาหารไขมันสูง โดยเฉพาะอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์ทุกชนิด อาหารทอด อาหารรสจัด เช่น อาหารมันจัด หวานจัด รวมถึง อาหารเค็มจัด
– หลีกเลี่ยงอาหารที่ทำให้ไขมันสูงทุกชนิด เช่น เนื้อสัตว์ติดมัน ไข่แดงกินได้แต่ไม่ควรเกิน 3 ฟองต่อสัปดาห์ อาหารที่มีส่วนประกอบของไขมันเนย หรือ ไขมันเทียม ครีมเทียม เช่น เบเกอรรี คุกกี้ โดนัท พิซซ่า รวมถึงอาหารที่ปรุงด้วยวิธีการผัด หรือ ทอดบ่อยๆ
– เลือกกินอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย เช่น หากจำเป็นต้องใช้น้ำมัน ให้เลือกใช้แต่น้อย และเลือกใช้น้ำมันที่ดีต่อร่างกาย เช่น น้ำมันมะกอก น้ำมันดอกทานตะวัน น้ำมันรำข้าว ในการปรุงอาหารแทนการใช้น้ำมันปาล์ม น้ำมันหมู
– อาหารที่ผู้ป่วยโรคนี้ควรกินมากที่สุด คือ อาหารคลีนที่เน้นความเป็นธรรมชาติมากที่สุด และกินให้ครบทั้ง 5 หมู่เพื่อให้ร่างกายได้สารอาหารครบถ้วน และต้องหลีกเลี่ยงการแปรรูป อาหารหมักดอง อาหารแช่แข็ง หรือ อาหารปรุงรส เพิ่มการกินผักและผลไม้ให้มากขึ้น กินให้ได้ทุกวัน เพราะอาหารเหล่านี้มีเส้นใยที่ช่วยในการดูดซับของเสีย ไขมันส่วนเกินในลำไส้ และยังช่วยในการขับถ่าย ป้องกันปัญหาท้องผูกซึ่งมีผลกระทบต่อการทำงานของหัวใจ
– ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอต่อความต้องการในแต่ละวัน งดเครื่องดื่มรสหวานถ้าทำได้ หลีกเลี่ยงการดื่มชา กาแฟ แต่สามารถดื่มได้ด้วยการดื่มชาหรือกาแฟดำใส่น้ำผึ้งแทนน้ำตาล ไม่ควรเติมครีมเทียมเพราะเป็นไขมันทรานส์
2. การออกกำลังกาย
ควรออกกำลังกายทุกวันเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการไหลเวียนเลือดในร่างกายและฟื้นฟูการทำงานของหัวใจ หรือ ออกกำลังกายอย่างน้อย 3 วันต่อสัปดาห์ขึ้นไป และเวลาในการออกกำลังกายต่อครั้ง คือ 30 นาทีขึ้นไป เน้นกิจกรรมการออกกำลังกายที่เหมาะสมกับอายุและสภาพร่างกายเพื่อไม่ให้หัวใจทำงานหนักมาก เช่น การเดิน การว่ายน้ำ เป็นต้น
3. การพักผ่อน มีความสำคัญมาก
โดยเฉพาะการนอนหลับอย่างมีคุณภาพอย่างน้อยวันละ 6 ชม.
4. การลดพฤติกรรมเสี่ยงต่อสุขภาพชทุกชนิด
เช่น การสูบบุหรี่ การดื่มสุรา รวมถึงหลีกเลี่ยงความเครียดพยายามหากิจกรรมที่ช่วยผ่อนคลายจิตใจทำร่วมกับคนในครอบครัว หรือ เพื่อน เช่น ไปพักผ่อนตามธรรมชาติที่อากาศดี ๆ มีต้นไม้ให้ออกซิเจนเยอะๆ
5. การควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน
มีความสำคัญมากต่อการทำงานของหัวใจและรักษาสมดุลของร่างกายในระยะยาว หากน้ำหนักเกินต้องลดน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ควบคุมให้เร็วที่สุด
6. การมาตรวจตามนัด สำคัญมากสำหรับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจ
เพราะทุกครั้งที่มาตรวจแพทย์จะประเมินการทำงานของหัวใจและภาวะแทรกซ้อนอย่างสม่ำเสมอ หากผู้ป่วยอาการดีขึ้นแพทย์ก็จะปรับยาและแผนการรักษาตามสภาพร่างกายและระดับของโรคด้วย
อ้างอิง
สำนักงานควบคุมโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.”แนวทางการประเมินโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด”
